Dziedziczenie przez cudzoziemców w Polsce jest możliwe, ponieważ polskie przepisy nie ustanawiają ograniczeń dotyczących dziedziczenia przez cudzoziemców. Nie oznacza to jednak, że cudzoziemiec, który odziedziczył majątek w Polsce jest zwolniony od związanych z tym formalności.

Polski system prawny zna dwa podstawowe sposoby dziedziczenia: testamentowy oraz ustawowy. Dziedziczenie testamentowe następuje w związku z powołaniem do dziedziczenia na podstawie testamentu, który sporządził zmarły.

Dziedziczenie ustawowe następuje, w sytuacji, w której zmarły nie pozostawił testamentu. Polski kodeks cywilny przewiduje wówczas kto oraz w jakiej kolejności może stać się spadkobiercą. 

Kto może być spadkobiercą ustawowym?

• w pierwszej kolejności do dziedziczenia ustawowego powołane są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek;
• jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, to w jego miejsce do dziedziczenia ustawowego wchodzą jego dzieci (ewentualnie dalsi zstępni);
• w braku zstępnych spadkodawcy do dziedziczenia ustawowego wchodzi małżonek i rodzice;
• w braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom;
• jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, do dziedziczenia ustawowego wchodzi rodzeństwo spadkodawcy (a jeśli któreś z rodzeństwa nie żyje, to do dziedziczenia ustawowego wchodzą jego zstępni);
• w braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych, jedynym spadkobiercą zostaje małżonek spadkodawcy;
• w braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy do dziedziczenia ustawowego wchodzą dziadkowie spadkodawcy (a jeśli któreś z dziadków nie żyje, to do dziedziczenia ustawowego wchodzą jego zstępni);
• w braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do dziedziczenia z ustawy, do dziedziczenia ustawowego powołany jest pasierb.

W jaki sposób cudzoziemiec może zostać spadkobiercą w Polsce?

Znalezienie się w kręgu spadkobierców nie powoduje automatycznie, że w świetle prawa spadkobierca (cudzoziemiec) może występować jako np. właściciel odziedziczonej nieruchomości. W polskim systemie prawnym wyróżnia się bowiem dwie kluczowe etapy, związane z dziedziczeniem:

1) stwierdzenie nabycia spadku – jest to formalne potwierdzenie, że dana osoba nabyła spadek po zmarłym. Stwierdzenie nabycia spadku powoduje, że wskutek takiego stwierdzenia są oznaczani spadkodawcy i ich udział w całości spadku. Stwierdzenie nabycia spadku nie powoduje jeszcze podziału majątku spadkodawcy pomiędzy spadkobierców;

2) dział spadku – jest to faktyczny podział majątku pozostawionego przez spadkodawcę pomiędzy spadkobierców. Podziału takiego spadkobiercy mogą dokonać na dwa sposoby.

1. dłuższy -postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku przed sądem (sprawa trwa kilka miesięcy);
2. krótszy – uzyskanie aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza (wystarczy jedna wizyta, która trwa ok 1h, w zależności od ilości spadkobierców i zmarły pozostawił testamenty oraz ile czasu upłynęło od śmierci).

Jakie dokumenty będą potrzebne, aby uzyskać stwierdzenie nabycia spadku?

Dokumenty, które należy wysłać do sądu czy przedstawić notariuszowi są niemalże te same. Będą potrzebne akty stanu cywilnego osoby zmarłej i spadkobierców, testament lub testamenty, jeśli było ich wiele (uwaga: testamenty nieważne, odwołane i zmienione także trzeba przedstawić), a także numer PESEL zmarłego (zaświadczenie o numerze PESEL wydane przez gminę, albo dowód osobisty z przeciętym rogiem).

Czy na wizycie w sądzie czy u notariusza sprawa się kończy?

Po wizycie w sądzie czy u notariusza spadkobierca ma kilka obowiązków:

1. zgłosić spadek do urzędu skarbowego;
2. jeśli w skład spadku wchodzą nieruchomości, to:
   1. zgłosić się do właściwej gminy w sprawie złożenia informacji dotyczącej podatku od nieruchomości;
   2. złożyć wniosek do sądu, aby ujawnić zmianę właściciela w dziale II księgi wieczystej;
3. jeśli w skład spadku wchodzi spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego – zgłosić nabycie do właściwej spółdzielni mieszkaniowej;
4. jeśli w skład spadku wchodzi np. samochód osobowy – zgłosić zmianę we właściwym urzędzie miasta (właściwym wydziale komunikacyjnym).

Czy można od razu sprzedać majątek spadkowy?

Aby dokonać sprzedaży nieruchomości czy spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, do której wymagana jest forma aktu notarialnego, konieczne jest przede wszystkim uzyskanie od właściwego naczelnika urzędu skarbowego zaświadczenia, z treści którego będzie wynikać, że podatek od spadków i darowizn nie wystąpił, został zapłacony albo uległ przedawnieniu.

Ponadto jeśli chcemy sprzedać spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, które ma założoną księgę wieczystą, niezbędny będzie w pierwszej kolejności wpis do działu II księgi wieczystej spadkobierców.

Czy do dziedziczenia przez cudzoziemca nieruchomości położonych w Polce potrzebne jest zezwolenie ministra właściwego do spraw wewnętrznych?

Nie, o ile mamy do czynienia z dziedziczeniem lub zapisem windykacyjnym przez osoby uprawnione do dziedziczenia ustawowego. W takich przypadkach ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców się nie stosuje (art. 7 ust. 2 ustawy).